چرا فیزیوتراپی پس از جراحی ضروری است؟
بعد از هر نوع جراحی (چه ارتوپدی، چه شکمی، چه قلبی یا اعصاب) بدن وارد یک دوره کاهش حرکت، درد، خشکی عضلات و ضعف میشود.
اگر در این دوره راهنمایی و تمرین درست انجام نشود، احتمال ایجاد مشکلات زیر بالا میرود:
- خشکی و محدودیت حرکت مفصل
- آتروفی (ضعیف شدن و لاغری عضله)
- دردهای مزمن
- چسبندگی بافتی
- تأخیر در ترمیم زخم
- خستگی و کاهش توان حرکتی
فیزیوتراپی باعث میشود مسیر بهبودی به جای ماهها، در مدت کوتاهتری و با کیفیت بالاتری انجام شود.
مزایای فیزیوتراپی بعد از جراحی چیست؟
- کاهش تورم و التهاب
- پیشگیری از خشکی مفصل
- تقویت عضلاتی که بعد از عمل ضعیف میشوند
- جلوگیری از چسبندگی بافتی
- بهبود گردش خون
- افزایش سرعت جوشخوردن بافتها
- کاهش درد بدون مصرف زیاد دارو
- برگشت عملکرد بدن به حالت طبیعی
این مزایا در تمام جراحیها مشترک است؛ فقط شدت و نوع تمرین بسته به نوع عمل فرق میکند.
فیزیوتراپی بعد از جراحی شامل چه مراحلی است؟
مرحله ۱: بهبود اولیه (روزهای اول بعد از عمل)
در این مرحله بدن هنوز درگیر التهاب، تورم و درد است. هدفهای اصلی فیزیوتراپی در این مرحله:
- کاهش درد
- کاهش تورم
- جلوگیری از خشکی مفصل
- جلوگیری از لخته خون
- کمک به تنفس بهتر (در جراحیهای شکمی و قفسه سینه)
کارهایی که معمولاً انجام میشود:
- یخدرمانی (در صورت تجویز پزشک)
- حرکتهای بسیار سبک بدون فشار
- انقباضات بدون حرکت (ایزومتریک)
- راه رفتن کوتاه و کنترلشده
- راهنمایی برای وضعیت خواب و نشستن
مرحله ۲: افزایش قدرت و دامنه حرکت
حالا بیمار باید حرکتهای کنترلشده را بیشتر کند و عضلات اطراف ناحیه جراحی تقویت شوند.
- افزایش دامنه حرکت مفصل
- بهبود انعطافپذیری
- شروع تمرینات تقویتی ملایم
- اصلاح الگوی حرکت
این مرحله معمولاً از هفته دوم تا چهارم شروع میشود، ولی بسته به نوع جراحی و نظر پزشک متغیر است.
مرحله ۳: بازیابی عملکرد (بازگشت به فعالیت روزمره)
پس از برطرف شدن درد و برگشت دامنه حرکت، نوبت به این مرحله میرسد.
هدفها:
- برگشت به کار و زندگی روزمره
- افزایش تعادل
- اصلاح الگوهای حرکت
- افزایش قدرت عضلات اصلی و کمکی
- آمادگی برای فعالیت ورزشی در افراد ورزشکار
تمامی این مراحل را می توانید در خانه به همراه متخصص فیزیوتراپی انجام دهید، آن هم با بیمه تکمیلی! برای اطمینان از خدمات در منزل کارنیک و همچنین بررسی وضعیت هزینه ها حتما مطلب زیر را مطالعه نمایید :
مراحل فیزیوتراپی پس از جراحی در یک نگاه
برای اینکه مسیر درمان پس از جراحی واضحتر باشد، مراحل فیزیوتراپی را در یک جدول خلاصه کردهایم. این جدول کمک میکند بدانید در هر مرحله چه انتظاری باید داشته باشید و چه اقداماتی معمولاً توسط متخصص انجام میشود.
| مرحله | زمان تقریبی | هدفها | اقدامات اصلی |
|---|---|---|---|
| بهبود اولیه | روز ۱ تا ۱۴ | کاهش درد و تورم | انقباضات ایزومتریک، یخدرمانی، راه رفتن کنترلشده |
| قدرت و دامنه حرکت | هفته ۲ تا ۶ | افزایش انعطاف و شروع تقویت | تمرینات کششی, تقویت ملایم، تمرینات کنترلحرکتی |
| بازگشت به فعالیتها | هفته ۶ به بعد | برگشت به زندگی روزمره | تمرینات قدرتی، تعادل، راه رفتن طولانیتر |
نکات مهم و ملاحظات حین فیزیوتراپی بعد از جراحی
برای جلوگیری از آسیب و برگشت بهبودی، رعایت این موارد ضروری است:
- تمرین نباید باعث افزایش درد شدید شود.
- از حرکات ناگهانی و وزنگذاری سریع روی عضو عملشده پرهیز شود.
- داروهای ضدالتهاب را با نظر پزشک مصرف کنید.
- اگر قرمزی، تورم یا ترشح از محل جراحی زیاد شد، ورزش را قطع کنید.
- در جراحیهای شکمی، تنفس دیافراگمی بسیار مهم است.
- استراحت بیش از حد باعث چسبندگی بافتی میشود.
فیزیوتراپی پس از انواع جراحیها
در این بخش، توضیحات کاملاً عمومی و قابلفهم برای همه آورده شده:
جراحیهای ارتوپدی (زانو، شانه، کمر، لگن)
- برگشت دامنه حرکت اولویت اصلی است.
- تورم باید کنترل شود.
- انقباضات بدون حرکت برای جلوگیری از ضعف لازم است.
در مورد جراحی زانو، توضیحات کاملتر و تمرینهای اختصاصی را میتوانید در صفحهٔ فیزیوتراپی زانو در منزل بخوانید.
جراحیهای شکمی (آپاندیس، کیسه صفرا، سزارین)
- اولین قدم: آموزش تنفس صحیح
- جلوگیری از چسبندگی با حرکات آهسته
- تقویت عضلات مرکزی بدن در مراحل بعد
جراحیهای قلبی و ریوی
- تمرینات تنفسی بسیار مهم
- راه رفتن آرام و ایمن
- پیشگیری از تجمع ترشحات ریوی
جراحیهای اعصاب (دیسک کمر، گردن)
- کاهش فشار روی عصب
- اصلاح پوسچر
- تقویت عضلات پشتیبان ستون فقرات
روشهای کاربردی و تکنیکهای رایج در فیزیوتراپی پس از جراحی
در ادامه، روشهای اصلی مورد استفاده در فیزیوتراپی پس از جراحی را بهصورت خلاصه در جدول زیر قرار دادهایم. این جدول کمک میکند بدانید هر روش دقیقاً برای چه هدفی استفاده میشود و چه تأثیری در روند بهبودی دارد.
| روش درمانی | کاربرد | توضیح قابلفهم |
|---|---|---|
| لیزر درمانی | کاهش التهاب | کمک میکند بافت آسیبدیده سریعتر ترمیم شود. |
| الکتروتراپی | کاهش درد و انقباض عضلات | با جریانهای کنترلشده باعث آرام شدن عضله میشود. |
| ماساژ و آزادسازی بافت نرم | باز کردن چسبندگی | باعث حرکت بهتر بافتها و کاهش خشکی میشود. |
| تمریندرمانی | تقویت عضلات و بازیابی عملکرد | مهمترین بخش درمان و کلید اصلی بهبودی کامل است. |
چطور یک برنامه فیزیوتراپی مناسب انتخاب کنیم؟
نوع جراحی، سن، وزن و وضعیت سلامتی مهم است. برنامه باید شخصیسازیشده باشد.
بهترین برنامه ترکیب سه چیز است:
۱- تمرین
۲- کنترل درد
۳- آموزش روزانه بیمار
تعداد جلسات بسته به نوع جراحی بین ۱۰ تا ۳۰ جلسه متغیر است.
اشتباهات رایج بیماران در فیزیوتراپی بعد از جراحی
- شروع دیرهنگام تمرینات
- استراحت بیش از حد
- انجام تمرینات بدون نظارت متخصص
- افزایش ناگهانی شدت تمرین
- ناامیدی از کند بودن روند بهبودی
- حذف تمرینات خانگی
توصیه کارنیک
فیزیوتراپی پس از جراحی یک مسیر ضروری برای برگشت عملکرد بدن است. اگر اصولی انجام شود، درد کمتر میشود، حرکت سریعتر برمیگردد و کیفیت زندگی فرد بهتر میشود. رعایت مراحل و نکاتی که در این مقاله توضیح داده شد، مسیر درمان را بسیار کوتاهتر و مطمئنتر میکند.
یافتن با کیفیت ترین فیزیوتراپی در تهران همیشه یک دغدغه محسوب می شد اما الان می توانید از تمامی شرایط کلینیک کارنیک از جمله هزینه های فیزیوتراپی و بررسی پوشش بیمه اطلاعات کسب نمایید و با اطمینان خاطر به کلینیک مراجعه کنید. منتظر همراهی شما در مسیر درمان هستیم.
